Tragiczny wypadek z pięcioma ofiarami — firma wynajmująca windy budowlane zawiadomiona o popełnieniu przestępstwa
Tragiczny wypadek na placu budowy w Sundbyberg, w którym zginęło pięciu pracowników budowlanych, doprowadził do zawiadomienia prokuratury przez Inspekcję Pracy. Wstępne ustalenia państwowej komisji badania wypadków wykazały, że winda budowlana była niekompletnie zamontowana. Do zdarzenia doszło pewnego poranka, gdy kosz windy odczepił się od rusztowania i spadł z wysokości 31 metrów na ziemię. W chwili upadku w kabinie znajdowało się pięć osób, wszystkie poniosły śmierć.
W toku badań ustalono, że trzy sekcje masztu oderwały się wraz z kabiną, natomiast część masztu pozostała stojąca. Brakowało czterech połączeń śrubowych między sekcjami masztu, które oddzieliły się od stojącej części, a dodatkowe jedno połączenie śrubowe brakowało w tej części masztu, która spadła. Błędy montażowe istniały co najmniej od pewnej daty wcześniej i nie zostały wykryte.
Państwowa komisja badania wypadków, która nie zajmuje się oceną odpowiedzialności karnej, opisała prawdopodobny przebieg zdarzeń: generalny wykonawca zamówił windę budowlaną od firmy wynajmującej; montaż maszyny na placu budowy rozpoczął się w okresie letnim, a niezależny organ kontroli przeprowadził zatwierdzający odbiór montażu. W kolejnych dniach winda była używana do przewożenia ładunków na dziewiąte piętro z różnymi obciążeniami; rankiem w dniu wypadku kabina spadła z poziomu tego piętra.
Równolegle Inspekcja Pracy prowadziła własne dochodzenie i uznała, że odpowiedzialność za bezpieczeństwo windy spoczywa na firmie ABC Bygghissar och Byggmaskiner AB. W zatartej części zgłoszenia do prokuratury Inspekcja stwierdza, że wypadku można by uniknąć, gdyby firma ABC przestrzegała obowiązujących przepisów i wymogów dotyczących eksploatacji oraz montażu wind budowlanych.
Wypadek miał miejsce na budowie prowadzonej przez generalnego wykonawcę, którego zamówienie dotyczyło zespołu mieszkaniowego liczącego 177 lokali. ABC Bygghissar och Byggmaskiner AB jest jednym z ośmiu spółek zależnych od grupy macierzystej ABC Scaffolding AB, która w ostatnim opublikowanym sprawozdaniu miała ponad sto zatrudnionych, przychody rzędu setek milionów koron oraz dodatni wynik operacyjny.
Państwowa komisja w swoim raportowym ustaleniu ponownie podkreśliła brak czterech połączeń śrubowych w masztach windy, co doprowadziło do oderwania i upadku części konstrukcji. Dochodzenie komisji ma na celu wyjaśnienie, jak doszło do tej katastrofy oraz jakie działania należy podjąć, aby zapobiec podobnym zdarzeniom w przyszłości. Badacze skupiają się w szczególności na organizacji pracy zaangażowanych podmiotów, systemach kontroli związanych z windami budowlanymi oraz obowiązujących przepisach regulujących ten obszar.
W szerszym kontekście raporty dotyczące bezpieczeństwa pracy wskazują na pogorszenie sytuacji na rynku pracy — liczba zgonów wskutek wypadków przy pracy wzrosła, co czyni ostatni okres najtragiczniejszym od wielu lat. Wskazuje się także na znaczny wzrost zgłoszeń chorób zawodowych związanych z nadmiernym obciążeniem pracą i wysokim tempem pracy; liczba takich zgłoszeń osiągnęła najwyższy poziom od wielu lat.
Debaty toczą się także wokół nowych strategii dotyczących bezpieczeństwa i zdrowia w pracy, które bywają krytykowane za brak mierzalnych celów i terminów oceny efektów. Inspekcja Pracy otrzymała rozszerzone zadania koordynacyjne dotyczące współpracy między instytucjami, co wzbudza dyskusje o potrzebnych zasobach i kompetencjach. Związkowcy apelują o większą odpowiedzialność polityczną i sankcje związane z przestrzeganiem zasad dotyczących organizacji pracy, natomiast pracodawcy mają różne stanowiska co do lokalizacji funkcji koordynacyjnej.
Raporty i analizy wskazują również na inne problemy systemowe: luki w rejestrach i procedurach umożliwiały wcześniejsze ominięcie kontroli prac związanych z azbestem, a liczba osób otrzymujących renty z tytułu urazów zawodowych spadła znacząco w dłuższej perspektywie. Organizacje branżowe raportują problemy z ochroną pracowników służb ratunkowych i ambulansów, a także rosnące koszty związane z funkcjonowaniem regionalnych przedstawicieli ds. BHP.
Wobec tragedii w Sundbyberg organy śledcze i nadzorcze zapowiadają dalsze działania mające na celu wyjaśnienie przyczyn wypadku, pociągnięcie odpowiedzialnych do konsekwencji prawnych tam, gdzie będzie to uzasadnione, oraz wprowadzenie zmian organizacyjnych i regulacyjnych, które mają zapobiec podobnym zdarzeniom w przyszłości.