Szwedzi mają jedno z najdłuższych aktywnych zawodowo żyć w Europie
Szwedzi mają drugie najdłuższe aktywne zawodowo życie w Unii Europejskiej. Wśród kobiet to właśnie Szwedki pracują najdłużej spośród wszystkich państw UE. Dane Eurostatu pokazują, że średni przewidywany czas aktywności zawodowej w UE wzrósł i obecnie wynosi średnio 37,5 roku. W Szwecji przeciętna długość życia zawodowego to 43,4 roku. W siedmiu krajach UE przeciętne życie zawodowe przekracza 40 lat. Na czele stawki znajdują się Niderlandy ze średnią 44 lat, przed Szwecją. Dania, Estonia, Irlandia, Niemcy i Finlandia także przekraczają granicę 40 lat, choć w każdym z tych krajów średnia jest niższa niż w Szwecji.
W całej Unii Europejskiej przewidywana długość kariery zawodowej kobiet wynosi średnio 35,4 roku; w Szwecji kobiety pracują średnio najdłużej — 42,3 roku. Przewidywana długość życia zawodowego systematycznie rośnie. Wskaźniki sprzed kilku dekad były znacznie niższe — wiele lat temu średnia w UE wynosiła 32,4 roku. Oznacza to, że w ciągu ostatnich dwóch dekad przeciętne życie zawodowe w UE wydłużyło się o około pięć lat.
Reakcje i konsekwencje dla rynku pracy
Główny ekonomista LO, Torbjörn Hållö, komentuje, że dane potwierdzają, iż Szwedzi pracują dużo. Według niego to argument za wprowadzeniem ogólnych skróceń czasu pracy. Hållö zwraca uwagę, że Duńczycy pracują podobnie długo, ale funkcjonują przy krótszym tygodniu pracy, wynoszącym około 37 godzin zamiast 40. Jego zdaniem długie życie zawodowe jest wartościowe, ale musi ono być efektywne i możliwe do utrzymania — jednym ze sposobów jest skrócenie czasu pracy.
Hållö podkreśla też konieczność zapewnienia dobrych możliwości przekwalifikowania i wsparcia dla ludzi, którzy będą pracować przez wiele lat. Zauważa, że coraz więcej osób wchodzi na rynek pracy później niż kiedyś, mimo to Szwecja utrzymuje się na czele pod względem liczby lat pracy. Przewiduje jednak zmiany — większe znaczenie mogą zyskać kształcenia zawodowe, które umożliwią wcześniejsze wejście na rynek pracy. Jednocześnie wskazuje, że długość życia zawodowego będzie raczej rosła i ludzie będą pracować do 67. roku życia lub dłużej, co stawia wymagania przed systemem: społeczeństwo musi zapewnić rozsądne normy czasu pracy i realne możliwości przekwalifikowania.
Nowe dane o zagrożeniach zdrowotnych związanych z pracą
Zgłoszenia pracowniczych chorób zawodowych związanych z nadmiernym obciążeniem pracą i wysokim tempem wykonywania obowiązków znacząco wzrosły i osiągnęły najwyższy poziom od dwudziestu lat. Rosnące obciążenia w miejscu pracy oraz tempo pracy budzą obawy o zdrowie pracowników.
Krytyka strategii państwowej i rosnące wymagania dla instytucji
W debacie publicznej pojawiają się wątpliwości co do nowej krajowej strategii dotyczącej warunków pracy. Krytycy zwracają uwagę, że dokument operuje wielkimi słowami takimi jak zdrowie, dobrostan czy rozwój, ale brakuje w nim mierzalnych celów i konkretnych terminów ewaluacji. Równocześnie instytucje i związki zawodowe apelują o większe środki i jasne mandaty.
Urząd ds. BHP (Arbetsmiljöverket) ma otrzymać większą rolę koordynacyjną między organami publicznymi, co budzi sprzeczne opinie — LO podkreśla konieczność przyznania urzędowi odpowiednich uprawnień i zasobów, podczas gdy organizacje pracodawców uważają, że koordynacja powinna zostać umieszczona w strukturach rządowych. LO podkreśla też, że polityka publiczna powinna uwzględniać wpływ decyzji administracyjnych na warunki pracy „na dole” i proponuje wprowadzenie opłat sankcyjnych powiązanych z problematyką zaburzeń psychospołecznych w pracy.
Problemy i praktyczne skutki w sektorach publicznych i prywatnych
Arbetsmiljöverket po raz kolejny skrytykował warunki pracy w ratownictwie medycznym w Regionie Gävleborg; jest to już druga krytyka w krótkim czasie. Kierownictwo regionu twierdzi jednak, że spełnia wymagania. Pracownicy służb medycznych sygnalizują też poważne braki: brakuje dostępu do raportów o odchyleniach i pełnych danych pacjentów podczas interwencji, co może zagrażać bezpieczeństwu zarówno personelu, jak i pacjentów.
Tymczasem rosną koszty utrzymania regionalnych przedstawicieli służb bhp (regionalnych inspektorów lub „ochroniarzy” ze związków), ponieważ dotacje państwowe, skorygowane o inflację, maleją. Związki zawodowe zmuszone są dopłacać coraz więcej, co — według TCO — zagraża funkcjonowaniu całego systemu.
Inne istotne obserwacje i problemy
– Pracodawcy przez lata mogli omijać kontrolę zgłoszeń robót związanych z azbestem z powodu luk w systemach urzędowych; dopiero niedawno uszczelniono procedury.
– Liczba osób otrzymujących renty z tytułu urazów przy pracy znacząco spadła od końca XX wieku. Badanie instytucji ubezpieczeń społecznych wskazuje na dramatyczny spadek liczby przyznawanych rent z tytułu wypadków przy pracy.
– Zgłoszenia dotyczące przemocy i molestowania w pracy rosną; państwo ma wdrożyć konwencję Międzynarodowej Organizacji Pracy przeciwko przemocy i nękaniu w miejscu pracy, przy czym ocenia się, że nie będzie koniecznych zmian w prawie. TCO ostrzega jednak, że problem przemocy i nękania ze strony osób trzecich narasta i że rząd mógłby podjąć dodatkowe działania.
– Arbetsmiljöverket zamierza rozszerzyć zakres swoich działań, włączając w to kwestie związane z AI, transformacją klimatyczną i współpracą międzynarodową oraz wzmocnić model trójstronnej współpracy między rządem, pracodawcami i związkami.
– Wyróżniony badacz z KTH został nagrodzony za badania nad tym, co sprzyja dobremu samopoczuciu w pracy, w tym za badania nad zrównoważonym przywództwem i technologiami, które mogą zwiększać radość z pracy.
– Organizacje budowlane alarmują o problemie fałszywych przedstawicieli ochrony pracy, którzy występują przy zgłoszeniach dotyczących prac azbestowych.
Podsumowanie
Statystyki pokazują wyraźny trend wydłużania się aktywności zawodowej w UE i w Szwecji. To osiągnięcie wiąże się jednak z wyzwaniami: wzrostem chorób związanych z nadmiernym obciążeniem pracą, problemami z bezpieczeństwem w niektórych sektorach, naciskiem na systemy wsparcia dla długotrwale pracujących osób oraz koniecznością zapewnienia odpowiednich zasobów i mandatów instytucjom nadzorczym. Debata publiczna koncentruje się na tym, jak pogodzić dłuższe życie zawodowe z koniecznością ochrony zdrowia, zapewnienia dostępu do przekwalifikowania i godnych warunków pracy.