Wyjątkowa okazja dla mieszkańców Łodzi i turystów: „podziemna katedra” na Stokach otwarta dla zwiedzających
Mieszkańcy Łodzi i odwiedzający miasto mają rzadką możliwość obejrzenia monumentalnych, podziemnych zbiorników wody pitnej na wzgórzu Stokowskim. Ten wyjątkowy w skali Europy obiekt inżynieryjny, zwykle niedostępny dla publiczności, zostanie otwarty dla zwiedzających podczas planowanych prac konserwacyjnych i przeglądów technicznych. W tym okresie łącznie 6240 osób będzie mogło wejść do wnętrza „podziemnej katedry” i zobaczyć konstrukcję, która od niemal wieku zapewnia łodzianom dostęp do czystej wody.
Konstrukcja i znaczenie techniczne
Zbiorniki zostały zaprojektowane z inicjatywy angielskiego inżyniera sir Williama Heerleina Lindleya. Usytuowane na jednym z najwyższych punktów miasta, na wzgórzu położonym około 260 metrów nad poziomem morza, tworzą naturalną wieżę ciśnień, dzięki której woda może docierać do domów mieszkańców z wykorzystaniem sił grawitacji. Różnica poziomów między lustrem wody a najniższym punktem sieci wodociągowej wynosi niemal sto metrów. Pierwsze dwa zbiorniki powstały po śmierci Lindleya, kolejne dwa zostały dobudowane później. Przy budowie pierwszych obiektów pracowało około dwóch tysięcy osób, w tym wielu bezrobotnych łódzkich włókniarzy. Zbiorniki wykonano z wyjątkowo trwałej, wodoodpornej cegły; ich ściany i sklepienia mają łukowy kształt zaprojektowany tak, by wytrzymać ciężar sięgający sześćdziesięciu tysięcy ton wody.
Architektura i akustyka „podziemnej katedry”
Każdy ze zbiorników ma imponujące wymiary – sześćdziesiąt na sześćdziesiąt metrów. Sklepienie tworzy sto ceglanych kopuł podtrzymywanych przez osiemdziesiąt jeden masywnych kolumn. Ten „las kolumn” oraz łukowo-żebrowe sklepienia nadają wnętrzom charakter gotyckiej katedry, co przyniosło obiektowi popularne określenie „podziemna katedra”. W tak ogromnych komorach echo rozbrzmiewa przez dwanaście do piętnastu sekund, potęgując wrażenie monumentalności.
Źródła i rezerwy wody
Woda zgromadzona w zbiornikach pochodzi z dziewiętnastu studni głębinowych. W sytuacji awaryjnej, przy utracie pozostałych miejskich ujęć, zapasy zgromadzone w tych komorach wystarczyłyby, by zapewnić mieszkańcom Łodzi wodę przez dwadzieścia cztery godziny. Ciekawostką jest fakt, że podobne podziemne zbiorniki zaprojektowane przez Lindleya istnieją jeszcze jedynie w stolicy kraju.
Zabytek z aktywną funkcją
Choć obiekty na Stokach posiadają status zabytkowy, wciąż pełnią kluczową funkcję w miejskim systemie wodociągowym. Precyzja wykonania i trwałość zastosowanych rozwiązań budzą uznanie inżynierów i osób zainteresowanych historią techniki. Zwykle co dwa–trzy lata, podczas przeglądów i czyszczenia, wybrana grupa zwiedzających ma szansę zejść do tych podziemnych przestrzeni i na własne oczy przekonać się o ich wyjątkowości.
Dostęp dla zwiedzających
W czasie nadchodzącego okresu udostępnienia publiczność będzie miała okazję obejrzeć wnętrza zbiorników, poznać ich historię i dowiedzieć się o zasadach działania systemu wodociągowego. To niezwykła szansa, by zobaczyć z bliska jeden z najciekawszych technicznych zabytków miasta, który przez dekady łączy wartość historyczną z praktycznym zastosowaniem.