Kompleksowa konserwacja zabytkowego zespołu zamkowo-klasztornego w Płocku
Rozpoczęła się kompleksowa konserwacja zabytkowego zespołu zamkowo-klasztornego na Wzgórzu Tumskim w Płocku; pierwszych zwiedzających ma przyciągać po zakończeniu prac. Prace obejmują między innymi renowację Wieży Szlacheckiej i Wieży Zegarowej. Projekt ma na celu nie tylko ratowanie materialnych elementów jednej z najważniejszych nekropolii Piastów, lecz także cyfryzację najcenniejszych zbiorów regionu, które wkrótce będą ogólnodostępne online.
Na malowniczym Wzgórzu Tumskim, nad Wisłą, trwają prace konserwatorskie obejmujące elewacje i konstrukcje wież dawnego zamku książąt mazowieckich oraz opactwa benedyktyńskiego. Do tej pory zakonserwowano elewacje północną i zachodnią kompleksu oraz Wieżę Szlachecką. Obecnie prace koncentrują się na Wieży Zegarowej — prowadzone jest oczyszczanie murów i uzupełnianie ubytków, informuje ks. kanonik Roman Bagiński, ekonom diecezji płockiej.
W ramach renowacji Wieży Zegarowej przywrócony zostanie mechanizm zegara, a na wieżę powróci dzwon św. Zygmunta, patrona Płocka. Nowy egzemplarz, wykonany jako rekonstrukcja XV‑wiecznego oryginału i ważący około dwóch ton, ma zostać zamontowany po odnowieniu kopuły wieży. Po odsłonięciu dzwon ma po raz pierwszy zabrzmieć podczas uroczystości ku czci św. Zygmunta. Historia tego dzwonu jest burzliwa: odlany jako wotum upamiętniające poległych w bitwie pod Warną, przez stulecia pełnił funkcję lokalnego pomnika, jednak oryginał został zniszczony najpierw w okresie I wojny światowej, a następnie ponownie podczas działań drugiej wojny światowej.
Prace konserwatorskie uzupełnione są działaniami cyfryzacyjnymi prowadzonymi przez Muzeum Diecezjalne. Już zdigitalizowano trzydzieści eksponatów, w tym średniowieczny kielich i patenę związane z Konradem I Mazowieckim oraz hermę św. Zygmunta — relikwiarz w formie popiersia. Zdigitalizowane obiekty zostaną udostępnione na stronie internetowej muzeum, a w przyszłości planowana jest digitalizacja kolejnych zabytków, jeśli uda się pozyskać dodatkowe środki finansowe. Dzięki digitalizacji skarby Mazowsza będą dostępne dla szerokiej publiczności niezależnie od miejsca pobytu.
Zabytkowy kompleks w Płocku skrywa ponad sześćset lat historii. Zamek książąt mazowieckich wzniesiono w XIV wieku; z tego okresu pochodzą Wieża Szlachecka oraz Wieża Zegarowa, która od XV wieku służyła jako dzwonnica katedry Wniebowzięcia NMP. W XVIII wieku wieża została przebudowana i otrzymała charakterystyczną kopułę. W połowie XVI wieku benedyktyni wznieśli na Wzgórzu kościół św. Wojciecha i klasztor, które funkcjonowały przez ponad dwieście lat. Po kasacie opactwa zabudowania przekształcono w seminarium duchowne, a następnie pełniły funkcje mieszkalne. W drugiej połowie XX wieku działało tu muzeum regionalne, które później przeniosło się do innej siedziby; od tamtego czasu obiekty pozostają własnością diecezji płockiej.
Kompleks przeszedł wcześniej generalny remont na początku XXI wieku, a Wzgórze Tumskie wraz z katedrą, będącą największą nekropolią Piastów, zostało wpisane na listę Pomników Historii. Katedra Płocka, jako jedna z najstarszych świątyń rzymskokatolickich w kraju, mieści historyczne groby dwóch władców — Władysława Hermana i Bolesława Krzywoustego — którzy, choć nie nosili corony królewskiej, spoczywają w kaplicy królewskiej. Ich szczątki złożono w grobie z czarnego marmuru, na którym umieszczono mazowieckiego orła bez korony — motyw, który później pojawił się na czapkach pewnej dywizji. W kaplicy królewskiej spoczywa także piętnaście postaci z rodu książąt mazowieckich; na nagrobku widnieje inskrypcja domini et heredes, czyli „panom i dziedzicom”.
Realizowana konserwacja i prace digitalizacyjne mają na celu zachowanie unikatowego dziedzictwa Płocka i udostępnienie go jak najszerszej publiczności. Dzięki renowacji zabytkowe mury oraz odtworzony dźwięk dzwonu św. Zygmunta przywrócą historycznemu kompleksowi dawny blask, a cyfrowe kolekcje pozwolą na jego poznanie niezależnie od miejsca zamieszkania zwiedzających.